Më 22 qershor 2026, Amy Lecons u nis për atë që priste të ishte një vrapim 90-minutësh në rajonin e Valbonës në Shqipëri. Ajo nuk u kthye në shtëpinë e saj të mysafirëve për tre ditë. E kafshuar nga një gjarpër shtatë kilometra në një rrugë 11 km të gjatë, Lecons e gjeti veten të bllokuar në një shteg të largët, duke parë dy thirrje në linjën e emergjencës 112 të Shqipërisë të mbaronin papritur, përpara se t’i drejtohej personit të vetëm që i besonte më shumë: babait të saj, një mjek rural mijëra kilometra larg në Australinë Jugore. Ajo që pasoi ishte një përleshje ndërkombëtare që përfshinte Interpolin, pronarin e një hosteleje në Shkodër dhe një klinikë të vogël malore – dhe, përfundimisht, video që do të shiheshin nga miliona.
Kafshimi
Lecons, e cila jeton në Wanaka të Zelandës së Re, kishte mbërritur në Valbonë vetëm tre ditë më parë dhe po e përdorte vrapimin për të vëzhguar terrenin përpara një udhëtimi më të gjatë në këmbë. Ajo ishte kthyer nga një dëmtim shtatëmujor, gjë që e bëri vrapimin veçanërisht domethënës, pasi ajo iu rikthye një rutine të njohur. “Kushdo që e ka gjetur veten të paaftë të bëjë diçka që e do për një kohë të gjatë do ta kuptojë ndjesinë se si është të kthehesh në një rutinë të njohur”, tha ajo. “E gjeta veten duke buzëqeshur gjatë pjesës më të madhe të këtij vrapimi.”
Ajo udhëtonte me pak energji. “Me vete kisha telefonin, shkopinj vrapimi, kamerën, ujin, kremin kundër diellit dhe një kub Rubik”, tha ajo. “Zakonisht merrja një kuti të vogël të ndihmës së shpejtë, por për ndonjë arsye, nuk i kisha me vete atë ditë.”
Lecons nuk ishte e panjohur me gjarpërinjtë. Ajo i kishte hasur më parë në Greqi dhe i kishte parë të kryqëzonin rrugët në Shqipëri, por përvoja e saj shkonte më larg se kaq: ajo kishte jetuar më parë në Territorin Verior të Australisë për një sezon të thatë, ku kishte hasur shumë gjarpërinj në natyrë, madje një herë kishte shkelur mbi një gjarpër jo-helmues me ngjyrë gri të çelët. “Këtë mëngjes herë pas here flisja me zë të lartë, këndoja ose i shtrëngoja shkopinjtë pa nevojë dhe i rëndoja këmbët për të trembur çdo litar të mundshëm që gjendej pranë shtegut.” Pasi kohët e fundit kaloi një grup të madh shëtitësish që shkonin në drejtim të kundërt, ajo pranon se vigjilenca e saj ishte ulur pak, duke supozuar se çdo gjarpër aty pranë do të ishte larguar tashmë.
“Isha 7 km në këtë vrapim prej 11 km, duke zbritur dhe duke u kthyer nga një kthesë kur më kafshoi një gjarpër.”
‘E kuptova menjëherë se më kishin kafshuar’
Lecons tha se nuk kishte asnjë konfuzion rreth asaj që kishte ndodhur. “E kuptova menjëherë se më kishte kafshuar një gjarpër, ndërsa ndjeva një dhimbje të fortë në nyjën e akilit të majtë. Sikur në film të ngadaltë, pashë gjarprin poshtë këmbëve të mia ndërsa u përplasa sipër dhe ngadalësova derisa u ndala.” Instinkti i saj i parë, pasi shau, ishte të merrte telefonin. “E dija që një video ishte mënyra më e mirë për të kapur gjarprin tërësisht për qëllime identifikimi. Nuk kisha ide derisa e pashë videon përsëri se kisha filluar të këndoja.”
Duke u bazuar në trajnimin e Ndihmës së Parë nga vitet e saj të jetesës në Australi, ajo kujtoi dy gjërat që kishin më shumë rëndësi: identifikimin e gjarprit për ekipet mjekësore dhe qëndrimin në vend. “Pasi e filmova gjarprin, u ula në shteg, pa pasur frikë nga gjarpri që ishte diku në shkurret përreth meje, pasi ishte e pamundur që të më sulmonte përsëri nëse nuk provokohesha.”
Kronologjia: dy thirrje të dështuara, pastaj një baba mijëra kilometra larg
Ajo që pasoi ishte një sekuencë e shpejtë dhe e ngjeshur ngjarjesh. Në orën 10:20 të mëngjesit, Lecons telefonoi në numrin 112. “Kjo telefonatë zgjati më pak se një minutë para se të më mbyllej telefonata”, tha ajo. “Kërkova dikë që flet anglisht, por ndërsa kishte një person në anën tjetër të telefonatës që përgjigjej herë pas here, unë nuk dija çfarë po thuhej dhe telefonata mbaroi.”
Dy minuta më vonë, në orën 10:22 të mëngjesit, me thirrjen e pazgjidhur, ajo iu drejtua WhatsApp dhe i telefonoi të atit në Australi. “Duke u ndjerë e pafuqishme, në orën 10:22 u ktheva në një telefonatë në WhatsApp me babanë tim, i cili është mjek në Australi”, tha ajo. Babai i saj, Robert Lecons, një mjek i përgjithshëm rural në Australinë Jugore, e bindi të imobilizonte këmbën dhe të mbante të ulët rrahjet e zemrës, ndërsa ajo i tregoi vendndodhjen e saj të saktë duke përdorur aplikacionin What3Words. Më pas ai e mbylli telefonatën për të filluar të kontaktonte vetë shërbimet australiane të urgjencës, ndërsa Amy telefonoi 112 për herë të dytë. Kjo telefonatë zgjati 53 sekonda përpara se të përfundonte në të njëjtën mënyrë si e para.
Në atë kohë, Lecons ende nuk e kuptonte plotësisht rrezikun në të cilin ndodhej. “Me gjithë sinqeritetin, supozova se e gjithë kjo ishte një reagim paksa i ekzagjeruar dhe se në rastin më të keq, mund të merrja një infeksion bakterial nga shpimi, por ndoqa këshillën e babait tim”, tha ajo, ende e pavetëdijshme se çfarë lloj gjarpri e kishte kafshuar.
Pa pasur furnizime të duhura mjekësore në dispozicion, ajo improvizoi. “Pa fashot e duhura kompresive, hoqa çorapet dhe bluzën pa mëngë dhe i lidha rreth zonës së kafshimit sa më mirë që munda për të imobilizuar gjymtyrën.”
Për një periudhë pas kësaj, tha ajo, ishte kryesisht vetëm. “Gjatë gjithë kohës, kërkoja ndihmë nëpër luginë, por askush nuk më përgjigj dhe as nuk më gjeti në shteg.” Pas rreth 15 minutash të kësaj, ajo vendosi që një kontakt lokal mund të ishte më efektiv sesa linja e emergjencës dhe telefonoi pronarin e Traveler Hostel në Shkodër, ku kishte qëndruar së fundmi. “Ai u përgjigj menjëherë, e kuptoi ashpërsinë e situatës dhe filloi të telefononte përreth”, tha ajo. “Nuk e kuptova deri disa javë më vonë se ishte ai që ishte përgjegjës për të vënë në kontakt Klinikën Verore të Valbonës me mua, pasi shërbimet australiane të emergjencës po lidheshin gjithashtu me Interpolin në të njëjtën kohë.”
Sipas Lecons, një ambulancë u dërgua rreth 25 minuta pas kafshimit. Meqenëse ajo ndodhej në një shteg të largët, ekipit të ndihmës iu deshën edhe 30 minuta të tjera për ta arritur, të ndjekura nga një orë tjetër përpara se ajo të arrinte në spitalin në Bajram Curri, ku iu dha antihelm.
Një përpjekje ndërkombëtare shpëtimi
Robert Lecons, duke folur për këtë artikull, përshkroi momentin kur e kuptoi se sa serioze ishte situata. “Kisha bërë një kërkim në Google Lens shumë herët në bisedën tonë nga videoja që ajo më dërgoi. Isha i vetëdijshëm se ky ishte një pickim vërtet i rrezikshëm”, tha ai. “Isha jashtëzakonisht i frikësuar për rrezikun nga helmi i gjarprit, duke e ditur se ishte potencialisht kërcënues për jetën, Amy ishte larg ndihmës mjekësore dhe nuk ishte në gjendje të merrte shërbimet e urgjencës për t’iu përgjigjur.”
Ai përshkroi pafuqinë e përpjekjes për të ndihmuar nga ana tjetër e botës. “Si baba, doja me dëshpërim ta ngushëlloja vajzën time. Ndihesha kaq afër saj në telefon, por në të njëjtën kohë kaq i pafuqishëm; duke qenë fjalë për fjalë në anën tjetër të botës!” Ai ishte, tha ai, “shumë i mërzitur nga përgjigja ndaj thirrjeve të emergjencës në celular në numrin 112 që bëri Amy. Ata ia kishin mbyllur telefonin Amy dy herë. Ishte veçanërisht frustruese pasi unë vetë jam mjek fshati, duke përfshirë ndihmën e shpejtë dhe mjekësinë emergjente për komunitetin tim.”
Balancimi i protokollit standard të kafshimit të gjarprit me realitetin e situatës së Amy-t e rëndoi edhe atë. “Po përpiqesha të balancoja parimet e imobilizimit dhe një fashë presioni siç bëjmë për kafshimet australiane të gjarprit me mungesën time të njohurive specifike për kafshimin e gjarprit dhe mundësinë reale që ajo do të ishte më mirë të shkonte të ndihmonte nëse nuk mund të merrte ndihmë. Po përpiqesha të qëndroja një zë i qetë dhe i besueshëm i sigurisë për të, ndërsa isha vërtet i pasigurt nëse kjo ishte këshilla e saktë në këto rrethana.”
“Telefonova Shërbimin e Ambulancës së Australisë Jugore në një linjë fikse nëpërmjet numrit tonë 000 dhe shkova në Qendrën e Operacioneve të Emergjencave në Adelaide,” tha ai. “Operatori ishte një kampion absolut. Ai nuk kishte qenë kurrë në këtë situatë më parë, por mori këshilla dhe filloi t’i dërgonte me email Interpolit nga ana e tij informacionin e Amy-t.” Ai vuri në dukje se Interpoli ka një seksion ndërkombëtar reagimi ndaj emergjencave për situata të tilla, dhe se sapo reagimi lokal filloi në Shqipëri, ata vepruan shpejt, në të cilin pikë Shërbimi i Ambulancës së Australisë Jugore hoqi dorë nga procedurat e Interpolit.
Vetë shpëtimi
Lecons i kishte dërguar një video të gjarprit ekipit të Klinikës Verore të Valbonës ndërsa priste ndihmë, të cilën ajo e besonte se ishte kritike. “Jam shumë mirënjohëse për veprimin e klinikës Verore të Valbonës”, tha ajo. “Kur më gjetën pothuajse një orë pasi gjarpri më kishte kafshuar, ata dolën nga shkurret dhe menjëherë filluan punën, duke lidhur një fashë të duhur kompresioni rreth këmbës sime.”
Ajo vuri në dukje se udhëzimet për trajtimin e asaj që Lecons e identifikoi si një nepërkë evropiane me brirë në hundë, e njohur edhe si Poskok, mbeten të paqëndrueshme. “Nuk duket të ketë një mënyrë të konfirmuar për të trajtuar helmin nga një nepërkë evropiane me brirë në hundë, pasi disa artikuj rekomandojnë zero kompresion dhe vetëm përdorimin e fashave për imobilizim. Sidoqoftë, përgjigja e infermieres përfundimisht çoi në shërimin tim.”
Ajo pati fat në një aspekt: “Rastësisht, isha vetëm 200 metra larg një ferme në male që kishte qasje rrugore, kështu që sapo u gjenda midis tre shpëtimtarëve, ata më transportuan me barelë dhe më mbështetën në një rrugë ku ambulanca mund të më merrte.”
Ajo ishte plot lëvdata për ata që e nxorën nga mali. “Faleminderit shumë ndihmësve të parë, infermieres për veprimin e shpejtë, ndihmësit dytësor që më ndihmoi dhe veçanërisht zotërisë që më mbajti mbi shpinë në vapë dhe nëpër terren të pabarabartë për të përshpejtuar shpëtimin tim! Pavarësisht se nuk ishin në gjendje të komunikonin duke përdorur të njëjtën gjuhë, ky është mishërimi i mikpritjes shqiptare.”